Ukazała się nowa monografia poświęcona wilkowi – drapieżnikowi, który wciąż wzbudza sporo kontrowersji. Jej autorem jest prof. dr hab. Henryk Okarma, dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk i pracownik naukowy Instytutu Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. To kolejna pozycja z cyklu „Biblioteka przyrodniczo- łowiecka” wydawanego przez wydawnictwo H20. Poprzednia publikacja, „Ryś”, stworzona przez Henryka Okarmę wspólnie z dr. hab. Krzysztofem Schmidtem z Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży, pochodzi z 2013 r.
Poniżej prezentujemy treść wstępu do „Wilka”, w którym autor przybliża cele przyświecające mu podczas pracy nad tą książką oraz wskazuje, jak bardzo rozwinęły się badania nad gatunkiem Canis lupus.
Red mat. rekl. | Brać Łowiecka 03/2015
Minęło ponad 20 lat od opublikowania przeze mnie monografii przyrodniczo-łowieckiej „Wilk”. Był to czas, kiedy w Europie i w Polsce dopiero rozpoczynano szersze badania nad ekologią tych drapieżników, a ja byłem zafascynowany pracami naukowców z Ameryki Północnej. Niedoścignionym wzorem był dla mnie wtedy (i jest nim nadal) prof. L. David Mech, niestrudzony amerykański badacz i popularyzator wiedzy o wilkach. Książka jego autorstwa „The wolf: the ecology and behavior of an endangered species”(1970) do dzisiaj stanowi podstawową lekturę każdego, kto interesuje się tymi drapieżnikami.
Europa szybko nadrobiła zaległości w stosunku do sąsiadów zza wielkiej wody. Prowadzone są u nas najnowocześniejsze badania nad ekologią wilków z wykorzystaniem technik satelitarnych, molekularnych, cytofizjologicznych i GIS. Jednocześnie, ze względu na specyfikę naszego małego i gęsto zaludnionego kontynentu, przodujemy w badaniach nad koegzystencją ludzi i wilków oraz funkcjonowaniem tych drapieżników w środowisku zdominowanym przez człowieka. Z dumą trzeba także stwierdzić, że Polska jest naukową „wilczą potęgą”, gdyż to u nas powstało najwięcej w Europie prac naukowych o tych drapieżnikach opublikowanych w międzynarodowych recenzowanych czasopismach naukowych (prawie 100 prac do 2014 r.!).
Tak więc zmieniło się bardzo dużo, wiemy o niebo więcej o wilkach i znacznie częściej patrzymy na nie przez pryzmat naukowo udowodnionych faktów, a nie emocjonalnych poglądów napędzanych albo bezkrytyczną fascynacją, albo bojaźnią i nienawiścią. Ponadto zasadniczej poprawie uległa sytuacja lokalnych populacji tych drapieżników, a cały gatunek w skali światowej nie jest już oceniany jako zagrożony. Z drugiej strony, pewne rzeczy wcale się nie zmieniły, przynajmniej w Polsce, o czym świadczy fragment wstępu z mojej monografii sprzed 20 lat. Napisałem wtedy, że toczy się obecnie dyskusja na temat przyszłości wilka w naszym kraju, co z nim robić, ścierają się interesy „ochroniarzy” z interesami hodowców i myśliwych. Wielokrotnie, z obydwu stron, podaje się nie fakty, ale tylko pobożne życzenia lub mity. Niestety, w tym punkcie nie posunęliśmy się do przodu ani o krok.
Celem tej książki jest, jak zwykle w monografiach naukowych, przybliżenie czytelnikom najnowszego stanu wiedzy o biologii i ekologii gatunku. Jednak dla mnie równie ważny jest cel drugi: pokazanie, jak diametralnie w ciągu zaledwie dwóch dziesięcioleci zmieniła się na świecie dominująca koncepcja ochrony wilka: od walki o jego zachowanie za wszelką cenę jako symbolu całej ochrony przyrody (gatunek parasolowy, osłonowy, kluczowy itd.) do uznania, że to nie prawna ochrona li tylko, ale przede wszystkim akceptacja społeczna jest kluczem do zachowania tego drapieżnika dla przyszłych pokoleń.
Wilka musimy bowiem odmitologizować, traktować jako normalny element ekosystemu przyrodniczego, ze wszystkimi pozytywnymi i negatywnymi konsekwencjami jego obecności. Jeżeli tak się stanie, to jestem spokojny o los tego gatunku w Polsce, a cytowany wyżej fragment będzie już tylko historią. Fantastycznie spuentował to wspomniany już prof. L. David Mech, który w jednej ze swych ostatnich prac napisał: Wilk nie jest ani świętym, ani grzesznikiem; tylko niektórzy chcą go takim uczynić.
